Dinar

Roma döneminin önemli yapıları şunlardır;

A-PANTEON : Tanrılar kurulunun bulunduğu yer burasının menderes un fabrikalarının arka yamaçların da olduğu tahmin edilmektedir. Çünkü bu fabrikanın temelleri atılırken kazıda Gelenia ve Demether heykelleri bulunmuştur.

B-TİYATRO: Bu günkü Cengiz Topel ilkokulunun karşısındadır.
Alabanda tiyatrolarına benzemektedir. Kazılarda Anelamma duvarları ortaya çıkmış olup sahne kısmı tamamen yok olmuştur. Kazı halen sürmektedir.

-ARTEMİS VE ATAİDİS TAPINAĞI : Yeri kesinlikle bilinen bu tapınak Em.Öğr. Cemil Öngüt’e ait evin bahçesindedir.

D-AGORA: Bu günkü Tekke tepesi Kızılay sinemasına bakan yüzü ile Afyon , Ankara asfaltından Çamlı Köşk kahvehanesine uzanmaktadır.

E - BELEDİYE SARAYI: istasyon ile Ilıca arasında ki santral parka dönülen kavşağınsolundaki İbrahim Kılıç’ın binasının bulunduğu alandadır. Burada yapılan bir kazıdabelediye başkanı Kefesodoros’un onur levhası ortaya ıkmıştır.Örneği üsttemevcuttur.

F-BAZALİKA : Ticaret sanayi ve borsa olarak bilinen bu yer asri mezarlığın arka tarafında Osman Kitiş’in arsası içindedir.

G-SENATO: Bugünkü adliye ve hükümet konağının olduğu yerdedir. Çünkü bu binaların yapıldığında çıkan kalıntılar bu fikri doğrulamaktadır.

H-STADYUM: Tekke tepesinin batısında Sheel benzinliğinin arkasındadır. Kuzey güney yönünde uzanmaktadır.Birkaç basamağı yüzeyde görünmektedir.

İ-GÜZEL SANATLAR AKADEMİSİ: varlığı yazıtlarda işaret edilmesine karşılık kesin yeri belli değildir.

J-LAHİTLER: iki tanedir ve hastane inşaatı sırasında çıkarılmışlardır. Birisi Girlandli diğeri Sidemara tipidir. Kaliteli mermerlerden yapılmışlardır. Afyon müzesindedirler.Lahitte haşhaş kozalaklarının figürlerinin olduğuna dikkat çekilirse Dinar’da çok eskiden beri Haşhaş ziraatı yapıldığının kanıtı olacaktır.

İsa’nın doğumu ve peygamberliği ile Hıristiyanlığın yayılması ile Romalılarca çok engellenmek istenince Romalı askerler Hıristiyanlık propagandası yapılan yerlere saldırılar düzenleyerek etrafı yakıp yıktılar APAMEİAda da bu tür olaylar oldu.

M.S 305 yılında kral olan 2.Kostantin annesi tarafından Hıristiyan idi. O İstanbul’u başkent yaptı Hıristiyanlığında serbest bıraktı.

M.S 395 yılında Roma kralı Theodosis zamanında Roma ikiye ayrılınca APAMEİA tamamen Bizans hakimiyetine kalmış ve tekfurlarca yönetilmiştir. Bu dönemde APAMEİA’da Gelenia’nın doğusundaki tepede bu gün bile kalıntıları mevcut ,Halk arasında kale yıkığı denilen yere bir kilise inşa edilmiştir.Bu bir Bizans eseridir. Bir din görevlisine ait olduğu sanılan ev ise Bülüçalan köyündedir. Ev Nikodemia ya aittir. Mülkiyeti Abdurrahman Aydın’a ait hamam da Bizans eseridir. Halen faal olarak çalışmaktadır.

Selçukluların 1071 Malazgirt savaşı ile Anadoluya gelmeleri ile APAMEİA’ya ve çevresine gelen Selçuklu boyları yurt tutarak köylerini kurdular.

Selçuklu sultanı 2. Kılıç Arslan ile Bizans imparatoru Manuel Kommen arasında ki savaşta Dinar ile Homa (Gümüş suyu) arasında geçmiştir. Orta Asya Türklerinde beş büyük hanlık vardır.

1-Karahan 2-Gökhan 3-Sarıhan 4-Kızılhan 5-Akhan

Bu sözlerdeki renk adları rengi değil ulusu simgeler. Bu uluslardan kopup gelen aşiretler de APAMEİA çevresinde bu gün hala aynı adlarını koruyan köyleri kurdular.Karataş, Karakuyu, Karahacılar, Akçaköy, Akçin, Kızılköy, Kızıllı, Gökçeli, Bozhüyük(yeşilhüyük)

Beş hanlığın uğurlu kabul ettiği ve bol ürün ile verimliliği sembolize eden ongunu (simgesi vardır)

1-Koyun 2-Domuz 3-Kuş 4-Köpek 5-Öküz

Bu orgunlarda tanınan köylerde vardır. Doğanlı, Keklicek, Palaz, Yıprak, Dombay, Dombay ova, Kadılar gımıllısı, Çayüstü gımıllısı, Avşar Kınık,Okçular, Dikici, Çakıcı, Alparslan, Şeharap sultan, Seydimelik, Hacıbeşirli, isimleri çağrıştırıcıdırlar.

Bu Selçuklu Türklerinden APAMEİA da yerleşenler varsa da şehrin adını değiştirecek kadar etkili olmalıdırlar.